Mijn medicatie is tijdelijk niet beschikbaar, wat nu?

In België is het aantal tijdelijk onbeschikbare geneesmiddelen een hardnekkig probleem, al was er in 2024 een lichte daling merkbaar. De oorzaken zijn complex en vaak internationaal van aard.AFMPS

Waarom zijn medicijnen niet beschikbaar?

De onbeschikbaarheid heeft zelden één enkele oorzaak, maar is meestal een combinatie van:

  • Productieproblemen: Denk aan defecten in de fabriek, tekorten aan specifieke grondstoffen of vertragingen in het complexe productieproces.
  • Stijgende vraag: De wereldwijde vraag naar bepaalde medicijnen (zoals Ozempic) kan plotseling exploderen, waardoor de productie niet kan volgen.
  • Logistiek en distributie: Problemen met transport, planning of exportbeperkingen zorgen ervoor dat voorraden de apotheek niet bereiken.
  • Commerciële redenen: Fabrikanten kunnen beslissen de commercialisatie te stoppen of prijswijzigingen door te voeren die de levering verstoren.FarmaStatus +4

Hoeveel medicijnen zijn onbeschikbaar in België?

Hoewel de cijfers dagelijks fluctueren, geeft het jaarverslag van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) een indicatie:

  • In 2024 daalde het aantal meldingen van onbeschikbaarheid ten opzichte van het piekjaar 2023.
  • Bij het schrijven van dit bericht zijn er 918 medicijnen tijdelijk niet beschikbaar of moeilijk te verkrijgen.

Wat kun je doen?

Als jouw medicijn niet op voorraad is, zijn er verschillende stappen die je kunt ondernemen:

  1. Check de status: Kijk op FarmaStatus.be, de officiële website van het FAGG, om de verwachte datum van beschikbaarheid en de reden van het tekort te zien.
  2. Overleg met je apotheker: De apotheker kan vaak een alternatief merk met dezelfde werkzame stof meegeven (merkwissel) of het medicijn bij een andere groothandel bestellen.
  3. Contacteer je arts: Als er geen direct alternatief is, kan de arts een ander medicijn met een gelijkaardige werking voorschrijven.
  4. Invoer uit het buitenland: In specifieke gevallen kan de apotheker of een groothandelaar toestemming krijgen om het medicijn uit een ander land in te voeren.
  5. Tijdig bestellen: Vraag herhaalrecepten ruim op tijd aan, zodat de apotheker eventuele leveringsproblemen kan opvangen voordat je voorraad op is.

Onbeschikbaarheid medicatie in het buitenland bestellen, hoe gaat dat?

Een geneesmiddel dat niet (meer) of tijdelijk niet op de Belgische markt beschikbaar is en waarvoor de firma niet beschikt over een derogatie (zie verder), mag ingevoerd worden uit het buitenland, tenzij het geneesmiddel is geschorst of verboden om redenen van volksgezondheid.

  • Procedure voor de arts
    • De voorschrijver moet een voorschrift op naam van de patiënt opstellen en verklaren dat de patiënt niet adequaat kan behandeld worden met de in België beschikbare geneesmiddelen. Dit moet via een apart document: de Artsenverklaring. Deze kan worden uitgeschreven voor een behandelingsduur van maximum 1 jaar. Een link naar de Artsenverklaring is beschikbaar in de gehomologeerde voorschrijfsoftware van artsen.
    • De artsenverklaring moet ook opgesteld worden voor de invoer in geval van onbeschikbaarheid van een vergund middel, ook al spreekt het document enkel over ‘geen vergunning hebben’ (de tekst van de artsenverklaring moet niet aangepast worden door de voorschrijver).
    • Het geneesmiddel mag op specialiteitsnaam of op stofnaam worden voorgeschreven.
  • Procedure voor de apotheker
    • De apotheker mag de buitenlandse specialiteit (die in dat land vergund is) slechts afleveren indien hij beschikt over het voorschrift en de artsenverklaring. De artsenverklaring moet tien jaar worden bewaard.
    • Voor verdovende middelen en psychotrope stoffen is bovendien een invoervergunning nodig die door de apotheker voorafgaandelijk moet worden aangevraagd bij het team Verdovende Middelen van het FAGG; bij de aanvraag moet een kopie van de artsenverklaring worden voorgelegd.
    • In een voor het publiek opengestelde apotheek mag de apotheker enkel een stock aanleggen in functie van de voorziene behandelingsduur van de betrokken patiënt (max. 1 jaar). Een ziekenhuisapotheker kan, op basis van een schriftelijk verzoek en artsenverklaring, wel een reserve aanleggen voor een groep patiënten die onder de verantwoordelijkheid van de gespecialiseerde arts vallen.
  • Kostprijs en terugbetaling
    • Wanneer een geneesmiddel wordt ingevoerd door de apotheker uit het buitenland is meestal de kostprijs hoger voor de patiënt (importkosten gedragen door de patiënt, en geen terugbetaling).
    • Sinds 1 januari 2025 betaalt de patiënt voor sommige geneesmiddelen die worden ingevoerd uit het buitenland enkel het remgeld (“KB compensatie”, in werking sinds 1/1/2025: meer informatie via website RIZIV). Het gaat om tijdelijke tekorten van geneesmiddelen die door het FAGG worden aangeduid als “kritiek” én waarvoor de ingevoerde verpakkingen door het RIZIV worden terugbetaald [Nota een regelmatig bijgewerkte lijst van de betrokken specialiteiten wordt gepubliceerd op website RIZIV.  De meerkost (bv. portkosten) worden gefinancierd door een onbeschikbaarheidsbijdrage. Deze bijdrage betreft een solidariteitsmechanisme waaraan alle bedrijven met een vergunning voor vergoedbare farmaceutische specialiteiten bijdragen. Voor de geneesmiddelen waarvoor dit van toepassing is, verschijnt op onze website bij hooveren over het symbool de informatie: “Compensatie van de meerkost is mogelijk na invoer door ….”, met vermelding van de specifieke CNK-code (belangrijk voor de apotheker).
    • Nota: het “KB compensatie” mag niet verward worden met “Hoofdstuk IVbis”: “Hoofdstuk IVbis” groepeert specialiteiten die in België niet vergund zijn en waarvoor er in België geen vergund alternatief beschikbaar is. De specialiteiten in hoofdstuk IVbis zijn terugbetaalbaar na invoer door de apotheker. De terugbetaling gebeurt enkel onder bepaalde voorwaarden, na akkoord van de adviserend-arts van de verzekeringsinstelling. Een actuele versie van de lijst kan geraadpleegd worden via de website van het RIZIV. Voor meer details over hoofdstuk IVbis, klik hier.

Geneesmiddelen met een 'Derogatie'

In geval van onbeschikbaarheid van een in België vergund geneesmiddel, kan het FAGG aan de firma een derogatie toestaan om het middel in te voeren uit het buitenland. Indien de derogatie wordt toegekend, blijven de vergoedingsmodaliteiten van de Belgische specialiteit van toepassing voor het ingevoerde product. De firma staat steeds in voor de transportkosten. De geneesmiddelen met een derogatie zijn te vinden via farmastatus.be > Onbeschikbare geneesmiddelen: ga naar de volledige lijst > kies “Invoer door de firma mogelijk” in het veld “Impact”. De geneesmiddelen waarvoor de firma een derogatie heeft verkregen, worden op onze website niet aangeduid als onbeschikbaar, maar ze hebben het symboolDe arts kan zijn/haar voorschrift zoals gebruikelijk opstellen.

Nota

Groothandelaars kunnen sinds 1 november 2024 in het geval van een ‘kritieke’ tijdelijke onbeschikbaarheid - onder bepaalde voorwaarden – een alternatief geneesmiddel dat niet in België vergund is, invoeren uit het buitenland en verdelen (toepassing van het KB “Special Needs”, info via website FAGG). De betrokken geneesmiddelen worden in het Repertorium niet aangeduid als onbeschikbaar, maar ze hebben het symbool.

Uw gezondheid, onze prioriteit

Bij MijnLever zetten we ons dagelijks in voor uw welzijn. We begrijpen dat omgaan met medicatieonbeschikbaarheid stressvol kan zijn. We nodigen u uit om deel te worden van onze gemeenschap, waar we samen sterker staan. Samen zorgen we ervoor dat u de best mogelijke ondersteuning en informatie krijgt.